Yargıtay Kararları Işığında Prim Günü Ve Sigortalılık Süresini Dolduran İşçinin Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları

Av.Tevrat DURAN

Av.Tevrat DURAN

08.09.1999 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğü giren 1475 sayılı İş Kanunu’ nun 14. maddesine eklenen 5. bent uyarınca işçinin emeklilik konusunda yaş hariç diğer çalışma süresi ve prim gün sayısı kriterlerini yerine getirmesi halinde kendi isteği ile işten ayrılması imkânı tanınmıştır. Sigortalılık süresini (15 yıl)  ve prim ödeme gün sayısını (3600 gün) tamamlayan işçi, yaş koşulu sebebiyle emeklilik hakkını kazanmamış olsa da, işyerinden anılan bent gerekçe gösterilmek suretiyle ayrılabilecek ve kıdem tazminatına hak kazanabilecektir.

Bunun için işçinin önce sigorta müdürlüğünden yaş dışındaki koşulları yani sigorta süresi ve prim gün sayısını doldurduğunu gösteren bir yazı alması gerek. Sigorta müdürlüğü, başvuran kişinin yaş dışında emeklilik koşullarını taşıdığını ve bu sebeple işten ayrılırsa kıdem tazminatı isteyebileceğini hizmet dökümüne yazmaktadır. Kişi bu yazıyla işverene başvurup iş sözleşmesini feshettiğinde kıdem tazminatı alma hakkına sahip olmaktadır.

Bu şekilde yazıyı alan işçi işverenine başvurup 1475–14/5 uyarınca ihtarname keşide ederek kıdem tazminatı ve varsa diğer işçilik haklarını talep etmesi yerinde olacaktır. Çünkü ıspat konusunda işçi sıkıntı yaşamaktadır. İhtarname ile bu ıspat sıkıntısı bertaraf edilmektedir.

İşçinin bu hakka dayanarak sadece 1 defa işvereninden kıdem tazminatı talep edebileceği unutulmamalıdır. İşçinin çalıştığı işyerinden bu sebebe bağlı olarak ayrılıp kesintisiz olarak başka bir işyerinde çalışmaya devam etmesi halinde işçinin prim ve çalışma süresi kriterlerine göre tazminat almak için işyerinden ayrılmayıp başka bir yerde iş bulduğundan başka bir işyerine girmek için ayrıldığı kabul edilip tazminat ödenmemektedir. Çünkü bu halde kıdem tazminatı almasını Yargıtay,  hakkın kötüye kullanılması olarak değerlendirmekte ve kıdem tazminatına hükmetmemektedir.

Şunu belirtmek gerekir ki 1475-14-5 teki haktan yararlanan işçinin sonraki çalışmaları bakımından emeklilik sebebiyle işten ayrılıp kıdem tazminatı alma hakları ise saklıdır.
Bu konuda YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ E. 2008/1760 K. 2009/13519  14.5.2009 tarihli kararında ………….Ancak işçinin işyerinden ayrılmasının yaş hariç emekliliğe dair diğer kriterleri tamamlaması üzerine çalışmasını sonlandırması şeklinde gelişmesi ve bu durumu işverene bildirmesi gerekir. Aksi halde işçinin başka bir işyerinde çalışmak için 1475 sayılı yasanın 14. maddesinin 5. bendi hükmüne dayanması yasal hakkın kötüye kullanımı niteliğindedir. Dairemiz konuyla ilgili bir kararında, işçinin bir gün sonra başka bir işveren ait işyerinde çalışmasının, feshin anılan 5. bent hükmüne uygun olmadığını gösterdiği sonucuna varmıştır ( Yargıtay 9.HD. 4.4.2006 gün 2006/2716 E, 2006/8547 K. )…..” diyerek bu hakkın kullanım şartlarını belirtmiştir.

 

YARGITAY 9. HUKUK DAİRESİ  E. 2006/2716  K. 2006/8549 4.4.2006 tarihli kararında özetle “….. 506 Sayılı Kanunun 60. maddesinin birinci fıkrasının ( A )bendinin ( a )ve ( b )alt bentlerinde öngörülen yaşlar dışında kalan diğer şartları veya aynı Kanunun Geçici 81. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayarak kendi istekleri ile işten ayrılmaları nedeniyle” işçilerin kıdem tazminatına hak kazanabileceği hükme bağlanmıştır. Düzenlemenin amacı, pirim ödeme ve sigortalılık süresi yönünden emeklilik hakkını kazanmış olsa da, diğer bir ölçüt olan emeklilik yaşını beklemek zorunda olan işçilerin, bundan böyle çalışma olmaksızın işyerinden ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alabilmelerini sağlamaktır….” Düzenlemenin amacı, pirim ödeme ve sigortalılık süresi yönünden emeklilik hakkını kazanmış olsa da, diğer bir ölçüt olan emeklilik yaşını beklemek zorunda olan işçilerin, bundan böyle çalışma olmaksızın işyerinden ayrılmaları halinde kıdem tazminatı alabilmelerini sağlamaktır. Şüphesiz işçinin bu ayrılmasından sonra yeniden çalışması gündeme gelebilir ve Anayasal temeli olan çalışma hakkının ortadan kaldırılması beklenmemelidir. Bu itibarla işçinin ilk ayrıldığı anda iradesinin tespiti önem kazanmaktadır. İşçinin başka bir işyerinde çalışmak için işyerinden ayrıldığı anlaşıldığı taktirde 1475 sayılı yasaya 4447 sayılı yasa ile eklenen 5. bent hükmü uyarınca kıdem tazminatına hak kazanılması söz konusu olmaz. 

 

Yine T.C. YARGITAY

9.Hukuk Dairesi

Esas:  2010/4680

Karar: 2012/15045

Karar Tarihi: 30.04.2012 ilamında “4447 sayılı Yasanın 45 inci maddesi ile 1475 sayılı Yasanın 14 üncü maddesinin birinci fıkrasına (5) numaralı bent eklenmiştir. Anılan hükme göre, işçinin emeklilik konusunda yaş hariç diğer kriterleri yerine getirmesi halinde kendi isteği ile işten ayrılması imkânı tanınmıştır. Başka bir anlatımla, sigortalılık süresini ve pirim ödeme gün sayısını tamamlayan işçi, yaş koşulu sebebiyle emeklilik hakkını kazanamamış olsa da, anılan bent gerekçe gösterilmek suretiyle işyerinden ayrılabilecek ve kıdem tazminatına hak kazanabilecektir. Ancak, işçinin işyerinden ayrılmasının yaş hariç emekliliğe dair diğer kriterleri tamamlaması üzerine çalışmasını sonlandırması şeklinde gelişmesi ve bu durumu işverene bildirmesi gerekir. Aksi halde işçinin başka bir işyerinde çalışmak için değinilen yasa hükmüne dayanması, yasal hakkın kötüye kullanımı niteliğindedir. Dairemiz konuyla ilgili bir kararında, işçinin bir gün sonra başka bir işveren ait işyerinde çalışmasının, feshin anılan (5) numaralı bent hükmüne uygun olmadığını gösterdiği sonucuna varmıştır (Yargıtay 9.HD. 4.4.2006 gün 2006/2716 E, 2006/8547 K.).

Somut olayda; davacının iş akdini feshettiği 16.08.2005 tarihinde 1475 sayılı yasanın 14/5. maddesine göre yaşlılık aylığı bağlanması için öngörülen sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını doldurduğu anlaşılmakla kıdem tazminatı talebinin kabulü gerekirken reddi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.”

 

 

Kıdem tazminatı yanı sıra işçinin iş mevzuatından kaynaklanan başka hakları da vardır. İşçiler bu haklarını bilmediğinden ya da bilse bile fesh ile birlikte istenebilir hale geldiğinden (izin ücreti gibi) ihtarnamede bu haklarını da istemeleri yerinde olacaktır. 

 

Yasanın verdiği hakka dayalı olarak kıdem tazminatı talep etmek için hukuki yolları dikkatli ve özenle kullanmanızı tavsiye ederim. Bu kısa çalışmanın sizlere hukuken katkıda bulunmuş olması dileğimle.  25.12.2012

Av. Tevrat DURAN

0 553 254 81 34 (hafta içi 09:00-20:00)

79 defa okundu

avtevrat

Av.Tevrat DURAN- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1999 mezunudur. Adres: İkitelli-Atatürk Mah. Güner Sok. No:1 Teknikyapı Metropark B1 Kule Kat:36 D:295 Küçükçekmece-İSTANBUL GSM: 0553 254 81 34

Sevebilirsin...

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir