Kamulaştırma istimlak nedir ?

Kamulaştırma istimlak nedir ?

Kamulaştırma, kamuya hizmet sunmak için kurulan kamu idarelerince, bu fonksiyonunu yerine getirmek için ‘kamu yararı’ amacıyla özel mülkiyette bulunan taşınmazların karşılığını ödeyerek mülkiyete zorla sahip olmasıdır. Kamulaştırmanın osmanlıca karşılığı istimlaktir.

Kamu idarelerinin görevleri arasında ‘sağlıklı bir kentleşme’nin sağlanması nüfusun eğitim, sağlık, dinlenme, yol, imar ve diğer altyapı ihtiyaçlarının karşılanması’ vardır. Örneğin TOKİ sağlıklı şehirlerin inşaasında, Karayolları Genel Müdürlüğü yol ihtiyacının karşılanmasında rol oynamaktadır. İşte bu gibi kamu idarelerinin sahip olduğu taşınmaz mülkler kimi durumlarda yetersizdir.

İdare ; mülk sahipleriyle anlaşarak taşınmazı satın alabileceği gibi buna yanaşmayan malikten onun rızası olmaksızın mülkünü elinden alması da mümkündür. Buna karşı idari yargıda ‘iptal davası’ açılması mümkündür.  Kişilerin mülkiyet hakkı sınırsız değildir istisnalarından biri de kamulaştırmadır. Kamulaştırmada özel mülk sahiplerinin mağdur edilmemesi,idarenin kamu hizmeti sunması ile bireyin özel mülkiyet hakkı arasında bir denge kurulması gerekecektir. Kamulaştırma istimlak nedir ? sorusuna kısaca bu şekilde cevap verilebilir. İşte pozitif hukukta buna dair hükümler yer almaktadır.

Kamulaştırmada kamunun  yararı ile bireyin özel çıkarı çatışmakta, kamu yararının üstün olması nedeniyle bireyin  çıkarı feda edilmektedir bireyin mülki elinden alınmaktadır. Kişiye de taşınmazın karşılığı ödenerek haksızlık da edilmemektedir.

1982 Anayasası’nın 35. maddesi mülkiyet hakkını tanımlarken ‘ Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir.Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.‘ denilmektedir.

 Kamulaştırma başlıklı 46. Maddesinde ise “Devlet ve kamu tüzel kişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemek şartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas ve usullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idari irtifaklar kurmaya yetkilidir. Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli  nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, tarım reformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskan projelerinin gerçekleşmesi, yeni ormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenme şekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir. Kamulaştırılan topraktan o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanların bedeli, her halde peşin ödenir. Taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerinde kamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır” denilmektedir.

Temel olarak kamulaştırma 2942 sayılı yasada düzenlenmiştir. Bunun yanısıra

6200 sayılı Devlet Su İşleri Umum Müdürlüğünün Teşkilat ve Vazifeleri Hkk. K.

6326 Petrol Kanunu, 6538 İstanbul Kapalıçarşısının Tamir ve İhyası Hkk. K.

6747 Şeker Kanunu, 7478 Köy İçme Suları Hkk. K., 634 Kat Mülkiyeti Kanunu, 775 Gecekondu Kanunu,

 1164 Arsa Ofisi Kanunu, 2565 Askeri Yasak Bölgeler ve Güvenlik Bölgeleri Hakkında Kanun, 2960 Boğaziçi Kanunu, 2487 Toplu Konut Kanunu, 3194 İmar Kanunu , 4721 Medeni Kanun gibi başkaca yasalarda kamulaştırmalarla ilgili hükümler bulunmaktadır. Kamaulaştırma kamu yararı amacına dönük olduğu gibi kamulaştırmanın yasadaki şekillerde gerçekleştirilmesi, keyfiliğin önlenmesine dair şekli hükümlerin titizlikle yerine getirilmesi gerekecektir. Bu süreçte mağdur edilmemek için hakkınızı kamulaştırma alanında deneyimli ve bilgili avukatla takip ediniz. 6.3.2019

Av.Tevrat DURAN,İstanbul

Kamulaştırma zamanaşımı yazımı okumak için tıklayınız

avtevrat

Av.Tevrat DURAN- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1999 mezunudur. Adres: İkitelli-Atatürk Mah. Güner Sok. No:1 Teknikyapı Metropark B1 Kule Kat:36 D:295 Küçükçekmece-İSTANBUL GSM: 0553 254 81 34

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir