Kamulaştırılan taşınmazın geri alınması davası

  • Kamu yararı amacıyla özel mülke ait yerler bedeli ödenmek suretiyle kamulaştırma yoluyla idareye geçmektedir. Fakat kamulaştırılan yer idare tarafından ‘amacına uygun kullanılmaz’ daha doğrusu olduğu gibi bırakılırsa kamu yararı için de kullanılamazsa mülk sahibinin geri alma hakkı doğar. Fakat bunun için kanunda 5 yıllık bir süre öngörülmüştür.
  • 2942 sayılı yasanın 23. maddesine göre mal sahibinin geri alma hakkının doğması için; kamulaştırma işlemi kesinleştikten sonra 5 yıl boyunca idare hareketsiz kalmalıdır. İşte bu 5 yıllık süre dolduğu halde idare taşınmazda işlem yapmamış ya da tesis,bina vs yapılmamışsa elinden kamulaştırma ile mülkü alınan kişi 1 yıl içinde dava açarak taşınmazını geri almak için tapu iptal tescil davası açma hakkına sahiptir. Bu hak olup mal sahibini buna zorlama hakkı idareye verilmemiştir.
  • Açılacak kamulaştırılan taşınmazın iadesi davasında ; mal sahibine ödediği kamulaştırma parasını yasal % 9 faiziyle kamulaştırmayı yapan idareye ödemesi sağlanacak ardından tapusu tekrar özel mülk sahibi adına mahkeme kararı ile geçirilecektir. Eğer mülk idare tarafından özel şahsa satılmışsa durum farklı olacaktır. Bu halde mülk sahibi kamulaştırma bedelinin faiziyle ulaştığı rakamdan fazla bir bedelle satılmışsa işte bu farkı tazminat olarak idareden almak için tazminat davası açabilecektir. Esasında özel mülkün kamu idaresi aracı kılınarak başka özel mülke transfer edilmesi skandaldır maalesef ülkemizde bunun örnekleri görülmektedir.
  • Kamulaştırma İşleminin Kesinleşmesinden İtibaren taşınmazın Kamu Hizmetine Tahsisi Lüzumu Kalmaması Halinde Mal Sahiplerinin Yasadan Kaynaklanan Yetkilerini Kullanabilmeleri İçin Beş Yıllık Hak Düşürücü Süre Öngörülmüştür. Buna göre bu süre geçmeden hak sahibinin dava açması gerekir.
  • Kamulaştırılan taşınmazın, kamu hizmetlerine tahsis edilme lüzumunun ortadan kalkması üzerine üçüncü şahıslara satılması nedeniyle hak sahibi 5 +1 yıl içinde uğradığı zararın tazmini talep etmezse davada lehine hüküm elde etme imkanı olmayacaktır. Bir nevi kanunda yapılan değişiklikle 6 yıl içinde özel mülkler belediyeler eliyle yandaşa transfer edilebilmektedir.  Bunun önüne taşınmazı kamu yararı için kamulaştırılan hak sahibinin geri alma davası açmasıyla geçilebilecektir. Aksi halde idarenin mülkü peşkeş çekmesi kaçınılmaz olacaktır.
  • Geri alma hakkının ve idarenin hareketsiz kaldığı 5 yılın hesabında başlangıç süresi kamulaştırmanın kesinleşmesiyle başlar. Kesinleşme satın alma yoluyla kamulaştırmalarda anlaşma tutanağının tanzimi, yargı kararıyla kamulaştırmalarda da mahkemenin tescil kararı ile gerçekleşir. Kamulaştırmanın kesinleşmesi tapuya tescilden önce olabilecektir. Bu bakımdan Süreler çok önemli olup bağlanan sonuçlar hak sahibini yakından ilgilendirmektedir. Yeri gelmişken belirtmek isterim ki; ‘Kamulaştırıldığı halde tapu halen malik adına ise dahi ortada yasaya uygun kamulaştırma varsa bu tapu, sahibine hak bahşetmeyecektir. Aynı şekilde tapusu iptal edilerek elinden alınan mal sahibinin de usulüne uygun kamulaştırma işlemi yoksa tapusu olmasa bile mülk sahibinin tazminat hakkı doğacaktır. ‘
  • Yasada düzenlenen hak düşürücü süreler yasalar ve sözleşme ile belirlenen bir sürenin geçmesiyle sadece dava hakkını değil bizzat hakkın kendisini ortadan kaldıran ve hakim tarafından resen nazara alınması gereken süreler olup, bu süreler, hukuki güvenliğin ve istikrarın sağlanması amacına hizmet edeceği madde gerekçesinde ifade edilmiştir.
  • Bu nedenle taşınmazı kamulaştırılmış mülk sahibinin iade alma hakkını yasal süresinde kullanması gerekir. 10.5.2016
    AV. TEVRAT DURAN,İstanbul

 

avtevrat

Av.Tevrat DURAN- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1999 mezunudur. Adres: İkitelli-Atatürk Mah. Güner Sok. No:1 Teknikyapı Metropark B1 Kule Kat:36 D:295 Küçükçekmece-İSTANBUL GSM: 0553 254 81 34

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir