Hukukta ‘hakların yarışması’ (telahuku) ‘kadimlik ilkesi’

Her iki taraf arasında bir kira sözleşmesi olsun bir de ticari senet olmak üzere iki hukuki ilişki kurulmuş olsun. Yazının konusu olan hakların yarışması söz konusu olup, alacaklı birbirlerinden ayrı olan bu haklardan birini kullanmakta serbesttir. Burada haklar yarışır.  Burada davacı için bir çeşit seçimlik, yani telahuk eden (yarışan) hak sözkonusudur.Davacı istediği hakka dayanarak davasını açabilir.

BK. md. 256/I ile kiracıya, kiralananı kullanırken tam bir özen gösterme ödevi yükletilmiştir. Buna karşın kiracı, kiralananı hor kullanıp hasar verirse, gerek,sözleşme ve gerekse haksız eylem nedeniyle zarar giderim ( tazminat ) borcu altına girmiş olur. Sözleşmeden doğan akdi sorumluluk ile sözleşme dışı yani haksız fiil sorumluluğun yarışması ( telahuku ) durumunda, zarar gören tazminat davasını haksız eyleme dayandırabilir.

Hakların yarışması 6098 sayılı Borçlar Kanunu sebeplerin yarışması başlıklı 60. maddesine göre’ – Bir kişinin sorumluluğu, birden çok sebebe dayandırılabiliyorsa hâkim, zarar gören aksini istemiş olmadıkça veya kanunda aksi öngörülmedikçe, zarar görene en iyi giderim imkânı sağlayan sorumluluk sebebine göre karar verir.

Malikin satış vaadi sözleşmesine konu yaptığı taşınmazla ilgili olarak sonradan bir başka kişiye satış vaadinde bulunması mümkündür. Böyle durumlarda şahsi hakların yarışması söz konusudur. Kural olarak da sözleşme geçersiz olmadıkça veya feshedilmedikçe yarışan şahsi haklarda kadimlik ilkesi geçerli olduğundan önceki tarihli olanına değer tanınır. T.C. YARGITAY 14.Hukuk Dairesi Esas: 2013/8243 Karar: 2013/12094

Yine hastanede tedavi esnasında hastanın zarar görmesi halinde hasta ister haksız fiil isterse de akdi sorumluluk hükümlerine göre davasını açabilir.

İş Hukukunda da bayan işçi evlenme nedeni ile iş akdini sona erdirebileceği gibi varsa işverenin maaşlarını ödememesi hali de aynı şekilde işçiye iş akdini haklı fesh imkanı tanır. İşçi burada seçimlik hakka sahiptir. Daha kolay olan evlenmeye dayalı olarak davasını açması ıspat yükü vs gibi gerekçelerle daha lehinedir.

24.3.2015

AV. TEVRAT DURAN

 

avtevrat

Av.Tevrat DURAN- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1999 mezunudur. Adres: İkitelli-Atatürk Mah. Güner Sok. No:1 Teknikyapı Metropark B1 Kule Kat:36 D:295 Küçükçekmece-İSTANBUL GSM: 0553 254 81 34

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir