Sözleşmenin “mücbir sebep” nedeniyle yerine getirilmemesi.

Günümüzde, inşaat şirketlerinin “mücbir sebep” ileri sürerek inşaa edip hak sahiplerine teslim etmeleri gereken tarihte dairelerin ya da işyerlerinin teslimini ileri tarihe ertelemektedir. İnşaat şirketleri ile ondan taşınmaz satın alan kişiler arasında imzalanan sözleşmelerde de mücbir sebep kavramına yer verilerek inşaat şirketlerine opsiyon hakkı (ileri tarihli teslim hakkı) tanınmaktadır.  İnşaat şirketleri teslim tarihini  ötelerken de çoğu zaman sıklıkla “mücbir sebep” hukuki sebebine dayanmaktadır. Mücbir sebep Türk milletine yabancı bir kavramdır. Bu durumda iyiniyetle parasını ödedikleri dairenin teslimini bekleyen kişiler “hukuki bilgisizlik”ten dolayı mağdur olabilmektedir. İnşaat şirketleri de bazen gerçekten mücbir sebep dolayısıyla inşaatı bitiremedikleri haller de olabilmektedir. O halde kim haklıdır. Mücbir sebep ya da eski ifadesiyle esbabı mücbiriye nedir. Bu soruların cevabını bulabilmek için yasa,öğreti ve yargısal kararlara başvurmak zorundayız.

Bir olayın mücbir sebep olarak nitelendirilebilmesi için o olayın önceden sezilemez, karşı konulamaz olması ve harici bir etkenden ileri gelmiş olması gerekir. Bu haliyle mücbir sebep ile umulmayan, beklenmeyen hal farklıdır. Yukarıdaki unsurları içermeyen bir olay beklenmeyen bir hal niteliğini taşısa dahi mücbir sebep olarak kabul edilemez. Yargıtayın kabulü bu yöndedir. (1)

Mücbir sebepler; deprem,kasırga,sel,tsunami gibi doğal afetler ya da savaş,genel grev gibi insan eylemleri olabilir.

Esasen kusurlu olmadığı gibi, kendisinden beklenen özeni gereği gibi yerine getirmiş olan bir şirketi ya da kişiyi kendisiyle  uzaktan, yakından ilgili bulunmayan mücbir nedenlerden sorumlu tutmak adalet ve hakkaniyet duygularını incitir. (2)

Konunun dışına çıkarak trafik kazaları örneğinden yola çıkarak örnek vermek gerekirse; Bilimsel eserlerde; mücbir sebep; araç işleteninin işletmesi dışında meydana gelen, genel bir davranış kuralının mutlak ve kaçınılmaz bir şekilde ihlaline yol açan, öngörülmesi ve karşı konulması mümkün olmayan olağanüstü bir olaydır. Mücbir sebep olarak kabul edilen olayın mutlaka işletenin işletmesi (aracı) dışında oluşan bir olay olması gerekir. Mücbir sebep sayılan olayın, araç dışında bir olay olması özelliğine <mücbir sebebin hariciliği> unsuru denilmekte olup, aracın direksiyonunun kopması, fren patlaması, sürücünün bayılması, uyuması gibi olaylar mücbir sebep değildir. (2)

Konumuza dönecek olursak; inşaat şirketleri,  sözleşmeye mücbir sebep maddesi koyarak ek süre kazanmak istemektedir. İnşaat zamanında teslim edilmemişse mücbir sebep, hal var mıdır yok mudur. İnşaatın teslim edilmemesi mücbir sebepten mi kaynaklanmaktadır ya da beklenmeyen hal, mücbir sebep kapsamında kalmakta mıdır ? İşte bu soruların  cevabı için yetkili ve görevli mahkemeden alınacak bir karara ihtiyaç vardır. Yukarıda kısa genel izahlara yer vermiş olsak da her somut olay başlıbaşına ele alınarak hukuki uyuşmazlık çözümlenmelidir. 31.01.2014

AV.TEVRAT DURAN

 

 

 

 

1-T.C. YARGITAY Hukuk Genel Kurulu Esas: 2012/11-1096 Karar: 2013/382 Karar Tarihi: 20.03.2013

2-Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 18.3.1987 tarih ve 1986/9 – 722 Esas, 203 karar sayılı kararı

3-Tekinay/Akman/ Burcuoğlu/Altop, Borçlar Hukuku, 4.Bası, s.539

1.545 defa okundu

avtevrat

Av.Tevrat DURAN- İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1999 mezunudur. Adres: İkitelli-Atatürk Mah. Güner Sok. No:1 Teknikyapı Metropark B1 Kule Kat:36 D:295 Küçükçekmece-İSTANBUL GSM: 0553 254 81 34

Sevebilirsin...

9 Yanıt

  1. HALİL TÜRKMEN diyor ki:

    Sayın, Tevrat Bey
    Gaziantep de, tapuda, müteahhit de arsa hissedarı olan ve Noterden tüm hissedarların, GAYRİ MENKUL SATIŞ VAADİ KAT KARŞILIĞI SÖZLEŞMELERİ verdiği, 2010 yılında inşaata başlanan, kaba inşaatı bitmek üzere olan, hissedarların, sözleşmelerde, müteahhite ait iki daireyi, geçen yıl karşılıklı şirket sözleşmesiyle aldım. Sözleşmede: 30 Ağustos 2013, 3 ay opsiyonlu, 30.Kasım 2013 de dairelerin ve tapunun teslimi dairelerin katı, metrekaresi, numarası, gecikince kira ödenmesi 250.000 TL peşin 50.000 banka kredisi ödeme yazılı ve karşılıklı imzaladık. Noterle değil şirket matbu sözleşmesi. 2 daire için 60.000 TL şirket makbuzu ile peşin ödedim. Kalan 190.000 peşinat için bir ay süre istedim. Tapu dairesinde kat ittifakının yapılmadığını öğrendim. Tekrar görüşmemde yapılacağını, kalan peşinatı vermem istendi. Bende 250.000TL benim varım yoğum, size güvenemem, teminat gösterin ya da kat ittifakı yapılıp, tapumu alınca öderim veya peşinatımı iade et vazgeçiyorum. Dedim, vazgeçmemi yapılacağını söyledi ve firmadan ayrıldım. Süreler doldu, gelişme olmadı. Sorularım: Müteahhit ile yaptığımız şirket sözleşmesi geçerliliği, mücbir sebepmidir, karşılıklı sözleşme de belirtilen hususları kısmen yerine getirdik, ilerde sorun çıkar mı, çıkarsa ne yapmalıyım. Ben sözleşmede geçen, peşinatı kat ittifakı yapmayınca, ödemeyi askıya aldım, kendisi bitirmediği, kat ittifakı yapmadığı gibi kira bedelini de ödemedi. Daha önce mail attım cevap alamadım. Allah “C.C” rızası için yardımınızı bekliyorum.
    Başarılı ve hayırlı çalışmalar…

    • tevratduran diyor ki:

      Anlattığınız olayda “mücbir sebep” var gibi görünmüyor. Zararlarınızı (kira kaybı vs) tazminat davası açarak tazmin edebilirsiniz.

      • Erkan KARAÇAM diyor ki:

        Sayın, Tevrat Bey, bir soruda ben sormak isterim.
        İstanbul – Ataşehir; Mahallemizin imarı belediyeden henüz çıkmadan sözleşme tarihinden itibaren bir süre verilmişse, imar ise belediyeden beklenen tarihten 1,5 yıl sonra çıkmasıdan dolayı (mütahit herhangi bir davalık konu olursa) mücbir sebepten inşaata başlama zamanını sözleşmede geçen tarih değilde imarın çıktığı tarihini esas kabul ettirme hakkı varmı? Zira kira gibi konularda taviz verdik ve iskanı alma konusunda sözleşmede süre verilmiş ama cezai şart yazılmamış.
        İyi günler.

  2. vedat kasap diyor ki:

    çerkezköyde bir firmadan bağımsız bir daire için anlaştım. 31.12.2013 tarihinde teslim edeceğini sözleşmede belirtmesine rağmen, mücbir sebepler öne sürülmektedir ve bundan dolayı 01.04.2015 tarihinde ancak teslim edilebileceği söylenmektedir. sorum şudur. MÜCBİR SEBEPLER teslim tarihini 16 ay erteletebilir mi. Ödemem halen devam etmekte olup, 2018 de senet ödemelerim bitecektir.

  3. Mehmet YALÇIN diyor ki:

    Tevrat bey merhaba.Noterde yapılan kat karşılığı inşaat sözleşmesinde inşaata başlama süresi,sözleşmenin imza tarihinden itibaren 6 ay olarak belirlenmiştir.Müteahhit süre dolduğu halde inşaata başlamamıştır.Arsa sahibi olarak sözleşmeyi tek taraflı olarak feshedebilirmiyim?Teşekkürler.

  4. yunus diyor ki:

    mrb avk. ev aldik fakat sozlesmede mucbir sebep maddesi var ev 2013 aralikta teslim edilmesi gerkiyordufakat halen teslim. soLesmede mucbir sebep ve herturlu fevkalede haller .tum resmi merciler ve belediyler alinmasi gereken izinlerdeki saticinin kusuru bulunmayan gecikmelerde. yetkili makamlarin emir ve yasaklari yapimi ve tahsisi kamu krusuluslarina ait olan malzeme ve hizmetlerdeki aksmalar .olaganustu hava sartlari dolayi iresmi makamlarca tespit edilen fen noktasinda calismanin dudurulmasi gibi saticinin yetkisi ve sorumlulugu disinda kusur bulubmaksizin meydana gelen tum gecikmeler teslim suresine ilave ediliri.m addesi var bu maddeye gore 3 yil geciktirdiler he halen almadik.dava acsak nasil bi sonuc alinir.bu maddeye gore 3 yil uzatilmasi normalmi kusur olsada 3 yil uzatabilirlermi

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir