İstifa eden işçinin kıdem tazminatı hakkı var mı ?

whatshapp avukat danışma

Av.Tevrat DURAN İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi 1999 mezunu. İstanbul Barosuna kayıtlı. İngilizce-Arapça bilmektedir. İş-Personel Hukuku,Gayrimenkul,Kamulaştırma,Tüketici ve sair hukuki konularda çeşitli tv programlarında konuşmacı olarak yer almıştır. Özellikle İş Hukuku, Gayrimenkul Hukuku,Tüketici Hukuku ilgi alanlarında aktif olarak bağımsız avukatlık mesleğini icra etmektedir.

İşi kendi bırakan işçi tazminat alabilir mi ? İstifa edersem tazminata hak kazanabilir miyim ? İhtar çeksem tazminat alabilir miyim ? Bu sorular çok sık sorulmaktadır. Gelin şimdi mevcut yasalara ve Yargı kararlarına göre bu sorulara yanıt arayalım. Haklı nedenle fesih hakkı, doktrine göre dürüstlük kuralları gereği iş ilişkisini sürdürmesi kendisinden beklenemeyecek işçi ya da işverene iş akdini beklemeden  derhal feshetme yetkisi veren bir ‘bozucu yenilik doğuran’ haktır.

İş akdinde ortaya çıkan bir durum işçi için çekilmez hale gelmişse işçinin haklı nedenle derhal fesih hakkı ortaya çıkar.İşçinin işyerinde kalmasını çekilmez (katlanılmaz) hale gelip gelmediğinin ölçüsü ‘dürüstlük kuralları’dır. 

Haklı nedenle fesih hakkı da süreli fesih gibi bozucu yenilik doğuran bir hak olup, bu hakların tüm özelliklerini taşır.

Haklı nedenle fesih halinde karşı tarafın kabulüne gerek yoktur. Bu halde işçi tek taraflı irade beyanıyla iş akdini derhal sona erdirir,işverenin kabulüne ihtiyaç yoktur. 

Kural olarak haklı bir sebebi olmadan işten kendisi ayrılan yani ‘istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz’. Fakat işçi, “İş mevzuatında gösterilen haklı bir sebep” göstererek işyerinden ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanacaktır. İhbar tazminatına hak kazanamayacaktır. Peki hangi haller işçi için haklı sebeptir. Aşağıda işçinin işi bırakması için haklı sebeplerin bir kısmına yer veriyorum. (Bu yazı 22.03.2015 günkü verilere göre  768.453 defa okunmuştur.

Kıdem tazminatı bir atıfet (armağan, hediye) olmayıp sosyal nitelikle anayasal haktır.

‘1475 sayılı İş Kanunu’ nun 14. maddesinde işçiye hangi hallerde kıdem tazminatı ödeneceği sayılmıştır. Bu hüküm, mutlak emredici olup, yorum yoluyla genişletilemez” (Yargıtay 22.Hukuk Dairesi Esas: 2013/71 Karar: 2013/1642 Karar Tarihi: 04.02.2013) Kanunda kıdem tazminatına hak kazandıran nedenler sınırlı olarak sayılmış olup ‘istifa’ kıdem tazminatına hak kazandıran ‘hizmet akdinin sona erme nedenleri arasında yer almamaktadır.’ Buradaki konu işçiyi maaşının ödenmemesi, sağlık rahatsızlığı gibi zorlayıcı bir neden kapsamındaki ‘haklı fesh’tir.

Tekrar vurgulayalım ki, kural olarak haklı bir sebebi olmadan işyerinden kendi isteğiyle ayrılan yani istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Bu işçi, kıdem tazminatı alamayacağı gibi istifa etmeden önce kanunda yazılı ihbar öneli öncesi yazılı olarak işverenine bildirim yapmamışsa bir de ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. Çünkü 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine göre iş sözleşmesini sona erdirmek isteyen işçi/işveren feshi yazılı olarak ve bildirim süresine ( http://www.tevratduran.com/?p=172 ) bağlı kalarak diğer tarafa bildirmelidir. İhbar süresine uymadan işyerinden ayrılan işçi, kıdem tazminatı alamadığı gibi işverenine ihbar tazminatı ödemek zorunda kalabilir. İhbar tazminatı; çalışma süresine göre 2-4-6-8 haftalık ücret tutarındadır.

Fakat işçi, haklı bir sebep göstererek işyerinden ayrılırsa işi kendi bırakmış olsa dahi kıdem tazminatına hak kazanacaktır. Bu hallerde işçinin haber vermesine yani ihbar önelini beklemesine gerek yoktur. Peki hangi haller işçi için haklı sebeptir. Aşağıda işçinin işi bırakması için haklı sebeplerin bir kısmına Yargıtay kararlarını kaynak göstererek yer veriyorum.

1-“İşveren tarafından işçinin ücreti kanun hükümleri veya sözleşme şartlarına uygun olarak hesap edilmez veya ödenmezse ” işçi istifa ederek kıdem tazminatı alabilir. “Bu bakımdan, işverenle bir çekişme içine girmek istemeyen işçinin, haklı nedene dayanarak iş sözleşmesini feshetme hakkı da bulunmaktadır. Ücretin hiç ya da bir kısmının ödenmemesi bu konuda önemsizdir. “Yargıtay 9.Hukuk Dairesi Esas: 2010/13886 Karar: 2012/19879 Karar Tarihi: 07.06.2012

2- İkramiye, prim, yakacak yardımı, giyecek yardımı, fazla mesai, hafta tatili, genel tatil gibi alacakların ödenmemesi durumunda da işçinin haklı fesih imkanı bulunmaktadır. (Yargıtay 9. HD. 16.7.2008 gün 2007/22062 E, 2008/16398 K.)

3- İşçinin SSK primleri gerçek ücretten ödenmiyorsa (Yargıtay 9.Hukuk Dairesi Esas: 2010/13886 Karar: 2012/19879 Karar Tarihi: 07.06.2012) işten istifa ederek tazminat alma hakkı vardır.

4- “İşçinin sigortası işverence geç ve eksik bildirilmişse” (Yargıtay 9.Hukuk Dairesi Esas: 2010/7060 Karar: 2012/24858 Karar Tarihi: 28.06.2012) işçi istifa ederek tazminat alabilir.

5- İşçi “1 Mayıs, 23 Nisan,19 Mayıs gibi resmi tatillerde çalıştırıldığı halde ücreti kendisine ödenmiyorsa” “izin tam olarak kullandırılmıyor ise” istifa ederek tazminat hakkına sahiptir.

6- “İşçinin haberi olmadan SGK’da giriş-çıkış yapılıyorsa “ işçinin istifa ederek tazminat alma hakkı vardır. Burada işçinin gün kaybı yoksa problem yoktur. İşyerinin adresinin değişmesi ya da işçinin çalıştığı şubenin değişmesi halinde SGK hizmet dökümünde işveren sicili değiştiğinden çıkış – giriş var gibi algılanmaktadır. Gün kaybınız yoksa bu işçiye tazminat hakkı vermez.

7- İşçi işyerinden istifaya zorlanıyor, tazminatsız çıkarılmak isteniyorsa (mobbing) işçinin bu durumu belgelemek kaydı ile istifa ederek tazminat alma hakkı vardır. Bu konuda ayrıntılı bilgiye http://www.tevratduran.com/?p=650  linkindeki yazımızdan ulaşabilirsiniz.

8- Kadın işçi,evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde evlilik nedeniyle işten ayrılması halinde kıdem tazminatı hakkı vardır.

9- İşyerindeki ağır çalışma şartlarından yani işin niteliğinden doğan bir sebeple işçinin sağlığı bozulursa (iş kazası,meslek hastalığı  vs.) işçi istifa ederek tazminata hak kazanır.

10- 1475 sayılı İş Kanunu’ nun 14. maddesine eklenen 5. bent uyarınca işçinin emeklilik konusunda yaş hariç diğer çalışma süresi ve prim gün sayısı kriterlerini (15 yıl ve 3600 prim ödeme gün sayısını dolduranlar) yerine getirmesi halinde kendi isteği ile işten ayrılması halinde kıdem tazminatına hak kazanır. Ayrıntılı bilgi için http://www.tevratduran.com/iscinin-3600-prim-gunu-ve-15-yillik-hizmet-suresini-tamamlamasi-halinde-tazminat/

11-Erkek çalışan askere gitmek için işyerinden ayrılırsa kıdem tazminatına hak kazanır. Tıklayınız   http://www.tevratduran.com/?p=4413

Bu sebepler çoğaltılabilir. Her işin ve işyerinin durumuna göre somut olaydaki işçinin haklı şikayetleri tek tek ele alınmalı ve istifa için haklı sebep olup olmadığı avukat tarafından değerlendirilmelidir. Avukatlık ofisimiz haklının ve haklı olan işçi kardeşlerimizin yanındadır. Yukarıda sayılan sebeplerle işten ayrılmak için işçinin noterden ihtarname çekmesi gerekir.

Ya Ordu türküsündeki gibi 

‘Çekerim turnam sineye derdi sineye
Bu yıl bize gülmek haram belki seneye
Çekerim turnam sineye derdi sineye
Bu yıl bize gülmek haram belki seneye’ diyerek size yapılan haksızlığı sineye çekeceksiniz ya da hakkınızı hukuki yoldan arayacaksınız,takdir karar sizin ! 

Avukatlık ofisimiz internet üzerinden ihtarname yazımında sizlere yardımcı olmaktadır. Yapmanız gerekenler

1-Sorunuzu avukattevrat@gmail.com‘ a iletiniz.

2-İşbankası Güngören Şubesi 1165- Hesap No:0359472  (Iban No: TR 75 000 64 0000 01 1165 0359 472) – 400 TL (dörtyüz Türk Lirası) yatırınız. avukattevrat@gmail.com adresine banka ödendi belgesini-dekontu gönderiniz.

3-İhtarname tarafımızdan hazırlanıp mail olarak sizlere gönderilecektir.İşçi arkadaşlar ofisimize gelerek de ihtarname yazdırabilecektir.

4- İhtarnameyi ofisimize gelerek yazdırmak istemeniz halinde ücreti 500 TL olacaktır.

Sizler de avukatın hazırladığı  ihtarnameyi en yakınınızdaki notere götürüp yasal süreci başlatacaksınız.

5- İhtarnameyi avukata vekalet vererek çekmenin bedeli 1.000 TL’dir.

Bu süreçte ihtarnamenin vekalet vererek, avukat tarafından çekilmesini istiyorsanız ücreti 1.000 TL (bin lira) olacaktır.

Av.Tevrat DURAN, İstanbul İncirli

 telefon  Randevu almak için 0 553 254 81 34’ü arayınız.